Elezzjoni Storika

L-elezzjoni Presidenzjali fl-Istati Uniti ta’ l-Amerka ta’ nhar it-Tlieta li ġejjin hija meqjusa bħala waħda storika. Il-kobor ta’ l-interess pubbliku f’din l-elezzjoni, mhux biss fl-Amerka imma madwar id-dinja kollha, hu wieħed bla preċedent. U l-kampanja feroċi għaliha u l-flejjes li ntefqu fiha huma wkoll bla preċedent. Kienet kampanja intensa, bla waqfien għal kważi sentejn, fejn l-ewwel kellna l-elezzjonijiet primarji taż-żewġ partiti ewlenin imbagħad f’dawn l-aħħar xhur assistejna għall-aħħar sprint finali. Tant kien kbir l-interess li kien hemm numru rekord ta’ ċittadini Amerikani li rreġistraw ruħhom għall-vot għall-ewwel darba, L-akbar numru fosthom huma ċittadini ta’ ġilda skura li fis-snin imgħoddija kienu jabdikaw milli jivvutaw.



Erba’snin ilu fil-ġimgħa ta’ l-elezzjoni nzertajt barra l-pajjiż. Kont ingħalaqt ġurnata u nofs fil-kamra tal-lukanda nsegwi r-riżultati ħerġin stat stat u wara l-programmi ta’ analiżi u diskussjoni li jsegwu. B’koinċidenza l-ġimgħa d-dieħla wkoll se nerġa’ nkun imsiefer,u ninsab ippreparat biex it-Tlieta u l-Erbgħa ningħalaq klawsura biex ma nitlifx mument wieħed minn dan l-avveniment.

Il-ħatra ta’ l-aktar bniedem b’saħħtu fid-dinja, mħux biss għaliex ħija l-akbar ħatra ta’ poter fid-dinja politika imma wkoll għaliex din il-persuna se tkun il-ċommander in ċħief ta’ l-unika super-potenza militari li fadal, għandħa tinteressa lilna daqs kemm tinteressa lill-Amerikani. Bi preparazzjoni għal dan l-avveniment għalħekk iddeċidejt li llum nagħti ftit tagħrif, mill-aħħar tagħrif li ħiereġ, liema tagħrif wieħed għandu jsibu utli biex isegwi aħjar l-aħħar jumejn tlieta ta’ din il-kampanja.

Mill-figuri ta’ diversi stħarriġ ta’ l-opinjoni pubblika li qed jiġu ppubblikati, kemm dawk li qed isiru stat stat kif ukoll dawk li qed isiru fuq skala nazzjonali, wieħed għandu għalxiex jassumi li jekk f’dawn l-aħħar siegħat ma jiġri xejn staordinarju, bħal xi attakk terroristiku fuq l-Istati Uniti, Barack Obama mhux biss se jirbaħ din l-elezzjoni imma jista’ wkoll jirbaħ b’mod komdu u konvinċenti. U minkejja li l-aħħar stħarrig qed jindika li McCain naqqas id-distakk minn mar-rival tiegħu xorta waħda Obama għandu vantaġġ nazzjonali li jvarja bejn erba’ u sitt punti perċentwali.

Aktar minn hekk, il-miraklu li għandu bżonn McCain huwa aktar diffiċli li jseħħ meta nafu li l-elezzjoni fl-Istati Uniti ma tiġix deċiza b’vot popolari fuq skala nazzjonali. Fis-sistema Amerikana kull stat għandu abbinat miegħu numru ta’ voti fil-Kulleġġ ta’ l-Eletturi. Issir elezzjoni f’kull stat. U r-rebbieħ ta’ kull stat jieħu l-voti kollha li jġorr dak l-istat fil-Kulleġġ ta’ l-Eletturi. Jidher li minn 52 stat, 42 huma deċizi diġa b’mod ċar lejn naħa jew oħra. Minn dawn l-istati Obama jidher li hu assigurat minn 235 vot fil-Kulleġġ ta’ l-Eletturi filwaqt li McCain għandu rasu mistrieħa biss minn 163 vot. L-għaxar stati l-oħra, għalkemm Obama jidher li għandu vantaġġ f’kull wieħed minnħom, id-distakk mhux daqstant ċar u allura għadhom meqjusin dubjużi. Biex kandidat jigi dikjarat rebbieħ għandu bżonn 270 vot fil-Kulleġġ ta’ l-eletturi. Jiġifieri Obama jonqsu 35 vot. Florida waħidha ġġorr 27 vot u Ohio 21 vot. Dawn huma tnejn mill-aktar stati fejn il-kandidati jinsabu viċin.


Bażikament, biex jikkanċellaw l-iżvantaġġ li għandhom u jirbħu l-elezzjoni McCain u r-Repubblikani għandhom bżonn jirkupraw 2% tal-voti fl-istat ta’ Florida, 2% oħra fl-istat ta’ North Carolina, 2% fl-istat ta’ Indiana, 2% fl-istat ta’ Missouri, 5% fl-istat ta’ Ohio, 5% fl-istat ta’ Nevada, u 8% fl-istat ta’ Virginia. Ilkoll stati dawn li kienu f’idejn ir-Repubblikani u li Obama qed jirnexxielu jxaqlibhom lejh. Barra minn hekk, għandu bżonn ukoll McCain iżomm vantaġġ ta’ 4% li għandu fl-istat Repubblikan ta’ Georgia, u jara kif jisraq lid-Demokratiċi wieħed mill-istati tagħhom ta’ Pennsylvania, Colorado, Iowa u New Mexico. Sinċerament ma nafx liema bakketta maġika tista’ twettaq din il-formula komplessa li għandhom bżonn ir-Repubblikani.

Biss biss, biex iġibu lura Virginia fil-kolonna Repubblikana għandhom bżonn jirkupraw żvantaġġ ta’ 8%, u biex jisirqu Pennsylvania mill-kolonna tad-Demokratiċi għandhom bżonn jirkupraw żvantaġġ ta’ 11%. U magħhom l-istati l-oħra kollha li semmejna. Altru milli miraklu. Barack Obama qiegħed biss tliet ijiem bogħod milli jikteb l-istorja billi jsir l-ewwel President b’ġilda skura fl-Istati Uniti.. U qiegħed b’seba’ għajnejn li ma jagħmilx żbalji għax jaf li l-elezzjoni jista jitlifha biss jekk juri ċerta kompjaċenza u kunfidenza żejda, jew jekk jagħmel xi żball oħxon. Din hi elezzjoni li qatt m’għandha tintilef. Ir-Repubblikani zmienhom għamluħ u n-nies hija għatxana għall-bidla.

L-exit polls fost dawk li għazlu li jivvutaw kmieni, għax fl-Amerka teżisti l-faċilita’ li wieħed jista jixħet il-vot tiegħu kmieni waqt il-kampanja, juru li Obama għandu l-appoġġ tal-maġġoranza fost dawk li għamlu użu minn din il-faċilita’.

Sadanittant stħarriġ ieħor jindika li għad fadal madwar 6% tan-nies li għadhom indeċizi x’se jivvutaw. Normalment wħud minn dawn jispiċċaw jivvutaw lil xi kandidat indipendenti. Ralph Nader, kandidat indipendenti kważi f’kull elezzjoni u li se jerġa’ jikkontesta, fis-sena 2000 kien ġab biżżejjed voti f’Ohio biex tellef dan l-istat lil Al Gore biex b’hekk President kien laħaq George W. Bush. Imma anki hawn Obama jidher li sab triq kif jidħol. Stħarriġ fost dawk li irreġistraw lilhom infushom bħala indipendenti juri li Nader naqqas il-popolarita’ a spejjeż ta’ Barack Obama.


Aspett ieħor li qiegħed jissemma ħafna f’din l-elezzjoni huwa l-fattur tal-Bradley effect. X’ikun dan il-Bradley effect? Huwa fenomenu li seħħ f’aktar minn okkażjoni waħda kull meta kandidat abjad kien kontestat għal xi elezzjoni minn kandidat ta’ kulur. Qatt ma ġara hekk f’elezzjoni presidenzjali għaliex din hi l-ewwel darba li kandidat abjad huwa kontestat minn wieħed ta’ kulur f’elezzjoni presidenzjali. Imma f’elezzjonijiet biex jinħatar governor ta’ xi stat kien fenomenu li feġġ f’ħafna okkażjonijiet. Nies ta’ ġilda bajda, meta jkunu avviċinati minn xi kumpanija ta’ l-istħarriġ tal-fehma pubblika, jiddikjaraw li se jivvutaw lill-persuna skura sempliċiment biex jidhru li huma persuni tolleranti, imma mbagħad meta jkunu weħidhom jivvutaw jagħmlu propju l-oppost. Ġrat l-ewwel darba fl-1982 meta kandidat ta’ ġilda skura bl-isem ta’ Tom Bradley ikkontesta kandidat abjad għal governor f’California u minkejja li deher li kellu vantaġġ komdu ħafna fil-konfront tal-kontestant l-ieħor spiċċa tilef l-elezzjoni bil-kbir. Minħabba f’hekk kull stħarrig f’din l-ewwel elezzjoni presidenzjali bejn abjad u iswed jista’ ma jkunx korrett daqs kemm kien korrett f’kull elezzjoni preċedenti. Madankollu analisti politiċi jargumentaw li dan il-fenomenu tul is-snin naqqas mill-forza tiegħu u l-aktar li jista’ jkollu effett huwa ta’ 2%. Li jistgħu ma jkunux biżżejjed għal McCain.

Intant, nippreparaw ruħna għal nhar it-Tlieta u naraw.